การใช้งานรหัสผลิตภัณฑ์สากล (GTIN) กับผลิตภัณฑ์สุขภาพ


รหัสผลิตภัณฑ์สากล
รหัสผลิตภัณฑ์คืออะไร? เช่นเดียวกับเลขที่บัตรประชาชน รหัสผลิตภัณฑ์คือ ตัวเลขกำหนดเอกลักษณ์ของสินค้าและบริการในลักษณะเดียวกันกับการกำหนดเอกลักษณ์ของบุคคลโดยใช้เลขที่บัตรประชาชน สินค้าและบริการที่ได้รับการกำหนดเลขแสดงเอกลักษณ์ประจำตัว จะได้รับการตรวจสอบหรือติดตาม (Tracing and Tracking) ได้อย่างถูกต้องและแม่นยำโดยจะช่วยลดปัญหาในการสื่อสารข้อมูลผลิตภัณฑ์ระหว่างหน่วยงานหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง

เดิมรหัสผลิตภัณฑ์ถูกใช้ในการจัดการสินค้าคงคลังเป็นหลัก (Warehousing) เพราะการสื่อสารด้วยตัวเลขแสดงเอกลักษณ์จะช่วยลดความสับสนในการสื่อสารผลิตภัณฑ์รวมทั้งเอื้อต่อการพัฒนาการจัดการสินค้าคงคลังโดยระบบคอมพิวเตอร์ได้เป็นอย่างดี ต่อมา ในความพยายามที่จะลดต้นทุนการดำเนินงาน รหัสผลิตภัณฑ์สากลได้ถูกนำเข้ามาใช้ในระบบโลจิสติกส์เพื่อลดความซ้ำซ้อนของรหัสผลิตภัณฑ์ประเภทต่างๆ และใช้ประโยชน์ในการชำระค่าเงินค่าสินค้าและบริการที่หน้าเคาน์เตอร์ซึ่งจะเชื่อมโยงกับคลังสินค้าได้โดยตรงอีกด้วย แต่การจัดทำรหัสผลิตภัณฑ์เป็นของตนเองก่อให้เกิดค่าใช้จ่ายทั้งยังเป็นภาระงานมหาศาลรวมทั้งอาจกำหนดรหัสซ้ำซ้อนกับรหัสของต่างหน่วยงานได้ ภาคธุรกิจจึงก่อตั้งหน่วยงานกลางขึ้นมาจัดการรหัสผลิตภัณฑ์ โดย Uniform Code Council (UCC) ดูแลการออกรหัสผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา และ EAN International ดูแลการออกรหัสผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในสหภาพยุโรป

การขยายตัวของอุดมการณ์ทุนนิยมและการสลายตัวของลัทธิคอมมิวนิสต์หลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตส่งผลให้การค้าโลกขยายตัวในอัตราสูงขึ้น พร้อมกับการทวีความรุนแรงของการแข่งขันทางการค้า ความรุนแรงของการแข่งขันทางการค้าดังกล่าวทำให้ภาคธุรกิจมีความพยายามลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการต่อลูกค้าของตน ความพยายามหนึ่งของภาคธุรกิจคือ การผลักดันให้มีการรวมระบบรหัสผลิตภัณฑ์ให้เหลือเพียงระบบเดียว เพื่อให้รหัสผลิตภัณฑ์แต่ละรายการมีเพียงชุดเดียวในโลก ซึ่งมีประโยชน์ต่องานบริการด้านโลจิสติกส์ซึ่งจะใช้ในการตรวจสอบ/ติดตาม (Tracing and Tracking) สินค้าหรือบริการ รวมทั้งลดต้นทุนในการจัดทำฉลากผลิตภัณฑ์อีกด้วย

จากเดิมนั้น ระบบรหัสผลิตภัณฑ์สากลแบ่งออกเป็นสองระบบคือ ระบบของ Uniform Code Council (UCC) ซึ่งเป็นระบบที่ใช้ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา กับระบบของ EAN International ซึ่งใช้ในสหภาพยุโรป แรงผลักดันดังกล่าวทำให้ทั้งสองหน่วยงานรวมตัวกันเป็นองค์กรใหม่ภายใต้ชื่อ Global Standard 1 หรือ GS1 เมื่อวันที่ ๑ เมษายน ๒๕๔๘ โดยรหัสผลิตภัณฑ์ที่ดูแลโดย GS1 ได้รับการเรียกชื่อใหม่ว่า Global Trade Item Number (GTIN) หรือ รหัสผลิตภัณฑ์สากล ความสัมพันธ์ของคำที่ใช้ภายใต้ระบบเดิมและคำที่ใช้ภายใต้ระบบ GS1 แสดงไว้ในตารางที่ ๑ คำที่ใช้ภายใต้ระบบเดิมและคำที่ใช้ภายใต้ระบบ GS1 จะถูกเรียกใช้ชื่อเดียวกันโดย GTIN จะแยกชื่อของโครงสร้างข้อมูลออกจากระบบกำหนดรหัสเท่านั้น
ตารางที่ ๑ แสดงความสัมพันธ์ของรหัสผลิตภัณฑ์

 


Data Structure

Legacy Terminology*

Symbology**

Use at POS***

GTIN-12

UPC, UCC-12

UPC-A, UPC-E

Yes

GTIN-13

EAN, JAN, EAN-13

EAN-13

Yes

GTIN-8

EAN-8

EAN-8

Yes

GTIN-14

EAN/UCC-14

RSS Family

Not Yet

GTIN-14

ITF Symbol, SCC-14, DUN-14,
UPC Case Code, UPC Shipping Container Code, UCC Code 128,
EAN Code 128

ITF-14

Not Usually

* คำที่ใช้ภายใต้ระบบเดิม
** รูปแบบรหัส
*** การใช้งาน ณ จุดขาย (Point of Sale - POS)
GTIN หรือ ‘รหัสผลิตภัณฑ์สากล’ เป็นคำที่ใช้เมื่อจะระบุถึงโครงสร้างข้อมูลของ GS1 ทั้งหมดที่ใช้ในการระบุเอกลักษณ์ของสินค้าและบริการ เลขหมาย GTIN อาจมีขนาด ๘, ๑๒, ๑๓ หรือ ๑๔ หลักตามลักษณะการใช้งาน แต่รหัสผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานในประเทศไทยและประเทศอื่นๆ โดยทั่วไปจะใช้ GTIN-13 หรือ GTIN ขนาด ๑๓ หลัก
GTIN-8 จะเข้ารหัสในรูปแบบรหัส EAN-8 GTIN-12 จะแสดงในรหัส UPC-A, ITF-14, หรือ GS1-128 GTIN-13 จะแสดงในรหัส EAN-13, ITF-14, หรือ GS1-128 GTIN-13 จะแสดงในรหัส EAN-13, ITF-14, หรือ GS1-128 รหัสแต่ละแบบจะใช้งานต่างกันไป ตัวอย่างเช่น รหัสที่ใช้ ณ จุดจำหน่ายให้ผู้บริโภคทั่วไป (Point of Sale) จะใช้งานรหัส EAN-8, EAN-13, UPC-A หรือ UPC-E เป็นหลัก
โครงสร้างของรหัสผลิตภัณฑ์สากล EAN-13 ที่ใช้กันโดยทั่วไป จะประกอบด้วยสองส่วนคือ เลขรหัสทั่วไป และ เลขตรวจสอบ (check digit) แต่ในกรณีของ EAN-14 จะมีเลขบ่งชี้ (indicator digit) อีกหนึ่งส่วน โดยโครงสร้างของรหัสผลิตภัณฑ์สากลสรุปได้ดังนี้
• เลขบ่งชี้ (indicator digit) ใช้กับ GTIN-14 โดย "0" ถึง "8" ระบุขนาดบรรจุ และ "9" ขนาดบรรจุที่เปลี่ยนแปลงได้
• เลขรหัสทั่วไป
• เลขตรวจสอบ (check digit) ซึ่งเป็นส่วนท้ายสุดซึ่งจะคำนวณจากเลขรหัสทั่วไปได้ตามวิธีการของ GS1
อย่างไรก็ตาม ส่วนของเลขรหัสทั่วไปยังแบ่งออกได้เป็นสามส่วนคือ
o รหัสประเทศที่ออกเลขรหัสผลิตภัณฑ์ กำหนดโดยสำนักงานใหญ่ของสถาบันรหัสสากลที่ตั้งอยู่ ณ กรุงบรัสเซลลส์ ประเทศเบลเยี่ยม (รหัสประเทศปรากฏตามตารางที่ ๒)
o รหัสผู้ประกอบการซึ่งจะกำหนดโดยสำนักงานสาขาของสถาบันรหัสสากลในแต่ละประเทศ
o รหัสผลิตภัณฑ์ ซึ่งกำหนดผู้ประกอบการเองโดยจะให้กำหนดตามลำดับของการใช้งาน

ภาพที่ ๑ รหัสผลิตภัณฑ์ (GTIN) 

* คำในวงเล็บแสดงรูปแบบรหัสที่ใช้ในการกำหนดข้อมูล GTIN
แม้รหัสผลิตภัณฑ์จะมีรูปแบบที่กำหนดเอกลักษณ์ให้แต่ละเลขหมาย แต่ก็ไม่มีการกำหนด
ความหมายให้รหัสผลิตภัณฑ์แต่ละหลัก หรืออีกนัยหนึ่ง จะไม่มีการบันทึกข้อมูลโดยการเข้ารหัสให้กับรหัสผลิตภัณฑ์ใดๆ เลขหมายจึงเป็นเพียงเครื่องยืนยันเอกลักษณ์ของสินค้าและบริการซึ่งจะ
ใช้ในการค้นข้อมูลจากฐานข้อมูลเท่านั้น
หนังสือและเอกสารที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ทั่วโลกรวมทั้งในสหรัฐอเมริกาจะกำหนดใช้ GTIN (GTIN-13) โดยหนังสือหรือเอกสารที่ตีพิพม์เผยแพร่แล้วจะใช้รหัสนำหน้า ๙๗๘ ตามด้วยเลข ISBN ระบบเดิมอีก ๑๐ หลักและคำนวณเลขตรวจสอบหลักสุดท้ายเสียใหม่ แต่หนังสือหรือเอกสารที่ตีพิมพ์เผยแพร่ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๐ เป็นต้นไปจะออกรหัสโดยใช้ GTIN-13 ที่มีรหัสนำหน้า ๙๗๘ (หรือ ๙๗๙ ในกรณีที่เลขหมายที่นำหน้าด้วย ๙๗๘ ถูกใช้จนหมดแล้ว)

 

ตารางที่ ๒ แสดงรหัสประเทศของ GS1 (country codes).

000 – 019

U.S. and Canada

020 – 029

reserved for local use (store/warehouse)

030 – 039

U.S. and Canada drugs (see U.S. National Drug Code)

040 - 049

reserved for local use (store/warehouse)

050 - 059

coupons

060 - 099

U.S. and Canada

100 - 139

U.S. and Canada (reserved for later use)

200 - 299

reserved for local use (store/warehouse)

300 - 379

France

380

Bulgaria

383

Slovenia

385

Croatia

387

Bosnia and Herzegovina

400 - 440

Germany

450 - 459

Japan

460 - 469

Russia

470

Kyrgyzstan

471

Taiwan

474

Estonia

475

Latvia

476

Azerbaijan

477

Lithuania

478

Uzbekistan

479

Sri Lanka

480

Philippines

481

Belarus

482

Ukraine

484

Moldova

485

Armenia

486

Georgia

487

Kazakhstan

489

Hong Kong

490 - 499

Japan

500 - 509

United Kingdom

520

Greece

528

Lebanon

529

Cyprus

531

Macedonia

535

Malta

539

Ireland

540 - 549

Belgium and Luxembourg

560

Portugal

569

Iceland

570 - 579

Denmark

590

Poland

594

Romania

599

Hungary

600 - 601

South Africa

608

Bahrain

609

Mauritius

611

Morocco

613

Algeria

616

Kenya

619

Tunisia

621

Syria

622

Egypt

624

Libya

625

Jordan

626

Iran

627

Kuwait

628

Saudi Arabia

629

United Arab Emirates

640 - 649

Finland

690 - 695

China

700 - 709

Norway

729

Israel

730 - 739

Sweden

740

Guatemala

741

El Salvador

742

Honduras

743

Nicaragua

744

Costa Rica

745

Panama

746

Dominican Republic

750

Mexico

754 - 755

Canada

759

Venezuela

760 - 769

Switzerland

770

Colombia

773

Uruguay

775

Peru

777

Bolivia

779

Argentina

780

Chile

784

Paraguay

785

Peru

786

Ecuador

789 - 790

Brazil

800 - 839

Italy

840 - 849

Spain

850

Cuba

858

Slovakia

859

Czech Republic

860

Serbia and Montenegro

865

Mongolia

867

North Korea

869

Turkey

870 - 879

Netherlands

880

South Korea

884

Cambodia

885

Thailand

888

Singapore

890

India

893

Vietnam

899

Indonesia

900 - 919

Austria

930 - 939

Australia

940 - 949

New Zealand

950

Head Office

955

Malaysia

958

Macau

977

Serial publications (ISSN)

978 - 979

Bookland (ISBN)

980

Refund receipts

981 - 982

Common Currency Coupons

990 - 999

Coupons

 


การที่สินค้าและบริการแต่ละประเภทได้รับรหัส GTIN เป็นการเฉพาะ ดังนั้น จึงมีหมายเหตุว่า คำที่ใช้ระบุถึงสินค้าและบริการคือ trade item นั้นจะหมายถึงสินค้าหรือบริการที่จำเป็นต้องมีการเรียกใช้ข้อมูลที่จัดเก็บไว้ล่วงหน้า ซึ่งทำให้สินค้าหรือบริการเหล่านี้รวมถึงสินค้าหรือบริการเฉพาะรายการและขนาดบรรจุทั้งหมด อาจได้รับการกำหนดราคา-สั่งซื้อ-ออกใบส่งของ ได้จากทุกขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน (supply chain)
ปัจจุบันนี้ ระบบการกำหนดรหัสที่รองรับโครงสร้างข้อมูล GTIN มีห้าระบบคือ UPC, EAN, ITF-14, UCC/EAN Code 128 และ Reduced Space Symbology? (RSS) โดย ITF-14, UCC/EAN Code 128 และ Reduced Space Symbology? (RSS) จะใช้โครงสร้าง ๑๔ หลักซึ่งหลักที่ ๑๔ จะระบุขนาดบรรจุ ทั้ง UPC และ EAN ระบุถึงผลิตภัณฑ์ในระดับขนาดบรรจุของผลิตภัณฑ์เฉพาะรายการ ดังนั้น รหัสเหล่านี้สามารถนำไปใช้ในโครงสร้างข้อมูล GTIN ทุกระบบโดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงเลขหมายอย่างใด

 


Additional information

server monitoring service website server monitoring
View My Stats
P&T Hosting Co., Ltd. :: บริการ | จดโดเมนเนม | เว็บโฮสติ้ง | VPS | Co-location |